Borstkanker

(Mammacarcinoom)

Wat is borstkanker?

In Nederland krijgt één op de acht vrouwen borstkanker. Het is de meest voorkomende vorm van kanker bij vrouwen. Vanaf je 40e neemt de kans op het krijgen van borstkanker toe. Borstkanker kan ook bij mannen voorkomen, maar dit is een stuk zeldzamer.

Je borst bestaat uit meerdere soorten onderdelen. Melkklieren maken de melk en de melkgangen vervoeren deze melk naar de tepel. De vorm en stevigheid van je borst wordt verzorgd door bindweefsel en vetweefsel. Verder zitten er in je borst bloedvaten om je borsten van zuurstof en voedingsstoffen te voorzien en lymfevaten die afvalstoffen en eventuele ziekteverwekkers afvoeren naar de lymfeknopen waar ziekteverwekkers onschadelijk gemaakt worden.

Borstkanker ontstaat meestal in de melkgangen en soms in de melkklieren. Ook in andere onderdelen van je borst kan kanker ontstaan, maar dit is zeer zeldzaam.

Oorzaken van borstkanker

Kanker ontstaat altijd doordat een cel zich ongecontroleerd begint te delen. Bij borstkanker is niet bekend waarom dit gebeurt. Er zijn wel een aantal factoren bekend die de kans op borstkanker kunnen vergroten:

  • Erfelijkheid. In 5% tot 10% van de gevallen is er sprake van een erfelijke vorm van borstkanker. Meestal ontstaat de kanker dan al voor je 50e. Er zijn twee genen bekend die een verhoogde kans op borstkanker geven: BRCA1 en BRCA2 (BRCA staat voor BReast CAncer).
  • Hormonen. Langdurige, constante blootstelling aan het hormoon oestrogeen verhoogt de kans op borstkanker. Voorbeelden zijn: Vroeg beginnen met menstrueren en/of laat in de overgang komen, op latere leeftijd (na je 35e) kinderen krijgen of gebruik maken van de pil.
  • Roken, overmatig alcoholgebruik of te weinig lichaamsbeweging.

Symptomen van borstkanker

Het meest bekende symptoom bij borstkanker is een knobbeltje in je borst. Er zijn echter ook andere veranderingen aan de borst die kunnen wijzen op borstkanker:

  • Een deukje of kuiltje in de huid.
  • Een ingetrokken tepel terwijl je dat normaal niet hebt.
  • Schilferingen of roodheid van de tepel.
  • Ongewone afscheiding of bloed uit je tepel.
  • Pijn in je borst die langdurig aanhoudt. Het klierweefsel voelt op de plaats van de pijn ook wat anders aan dan ergens anders in je borst.
  • Een rode borst die warm aanvoelt. De huid van je borst kan wat op een sinaasappelschil lijken.
  • Een wondje op je borst dat niet wil genezen.

Het is raadzaam om regelmatig je borsten te onderzoeken op veranderingen. Vrouwen tussen de 50 en 75 jaar worden daarnaast eens in de twee jaar opgeroepen voor preventief bevolkingsonderzoek naar borstkanker.

Diagnose van borstkanker

Wanneer je bij de huisarts komt omdat je een afwijking in je borst hebt opgemerkt, zal de huisarts zelf ook nog eens de borst onderzoeken. Ook zal hij de lymfeklieren in je oksel en hals onderzoeken of ze gezwollen zijn. Daarna kan hij je doorverwijzen naar het ziekenhuis voor verder onderzoek. Dit doet hij ook wanneer er een afwijking is gevonden tijdens het preventief bevolkingsonderzoek.
In veel ziekenhuizen zit tegenwoordig een mammapoli (mamma betekent borst) waar meerdere vervolgonderzoeken op dezelfde dag gedaan kunnen worden. Enkele onderzoeken die gedaan kunnen worden zijn:

  • Mammografie. Dit is een röntgenfoto van je borst. Als je naar de mammapoli bent gekomen vanwege een gevonden afwijking tijdens het preventief bevolkingsonderzoek, wordt er alsnog een mammografie gemaakt.
  • Echografie. Dit is een techniek waarbij met behulp van geluidsgolven een beeld van je borsten gemaakt wordt. Het werkt hetzelfde als een echo bij zwangerschap. Met een echo kan de arts ook de klieren in je oksel nader bekijken.
  • Punctie. Hierbij worden wat cellen uit de borst weggezogen met een dunne naald. Deze cellen kunnen onder de microscoop bekeken worden om te zien of het kankercellen zijn of dat er wat anders aan de hand is.
  • Biopsie. Bij een biopsie wordt er onder lokale verdoving een beetje verdacht borstweefsel weggehaald. Dit weefsel wordt ook onder de microscoop onderzocht. Deze methode is vrijwel altijd nodig om een definitieve diagnose te kunnen stellen.

Wanneer de afwijking kwaadaardig blijkt te zijn, zullen er verschillende onderzoeken plaatsvinden om uit te vinden hoe groot de tumor is, of er omringend weefsel aangetast wordt en of er uitzaaiingen zijn. In de meeste gevallen geven de bovengenoemde onderzoeken alle informatie die nodig is.

Preventief bevolkingsonderzoek

Alle vrouwen in Nederland tussen de 50 en 75 jaar worden iedere twee jaar opgeroepen om mee te doen aan een preventief bevolkingsonderzoek naar borstkanker. Preventief betekent voorkómen. Door de borsten eens in de twee jaar grondig te onderzoeken, probeert men borstkanker in een zo vroeg mogelijk stadium te ontdekken zodat de prognose het gunstigst is. Bij het preventieve bevolkingsonderzoek wordt er een mammografie van de borsten gemaakt. Een mammografie is een röntgenfoto. Je huisarts krijgt de resultaten van dit onderzoek en zal je de uitleg geven.

Deze tekst is goedgekeurd door H.Vrij-Mazee, arts